Προβλήματα Αισθητηριακής Επεξεργασίας: πώς επηρεάζουν τα παιδιά στο σχολείο και στην καθημερινότητα

Η δασκάλα του παιδιού σας στη δεύτερη τάξη σάς καλεί για να σας πει ότι ανησυχεί για κάποιες συμπεριφορές του στο σχολείο:

• Δεν μπορεί να καθίσει ακίνητο μέσα σε μάθημα 30’ και διαταράσσει την τάξη.
• Συχνά φαίνεται να αποσπάται και δεν προσέχει αυτά που η δασκάλα λέει.
• Πέφτει πάνω στα παιδιά στη ουρά που περιμένουν για το γεύμα, θυμώνοντάς τα.
• Αναστατώνεται όταν του ζητείται να αλλάξει δραστηριότητα.

Είχατε αρχίσει να παρατηρείτε αυτού του είδους τη συμπεριφορά όταν το παιδί σας ήταν μικρό, αλλά τώρα πλήττει την πρόοδό του στο σχολείο;

Αναρωτιόσασταν μήπως έχει ΔΕΠΥ, αλλά η δασκάλα του σας λέει ότι νομίζει πως ίσως έχει προβλήματα αισθητηριακής επεξεργασίας;

Τι είναι τα προβλήματα αισθητηριακής επεξεργασίας;

Μερικά παιδιά φαίνεται να δυσκολεύονται να χειριστούν πληροφορίες που λαμβάνουν οι αισθήσεις τους, όπως ήχους, αγγίγματα, γεύσεις, θεάματα και μυρωδιές. Υπάρχουν επίσης δύο άλλες, λιγότερο γνωστές, αισθήσεις που μπορεί να επηρεαστούν – η πρώτη είναι η αίσθηση της επίγνωσης του σώματος, ενώ η δεύτερη περιλαμβάνει την κίνηση, την ισορροπία και το συντονισμό. Επιπλέον, τα παιδιά με αισθητηριακά προβλήματα μπορεί να είναι υπερευαίσθητα στα ερεθίσματα, υπό-ευαίσθητα ή και τα δύο.

Ενώ τα προβλήματα αισθητηριακής επεξεργασίας δεν είναι μαθησιακή διαταραχή ή επίσημη διάγνωση, μπορούν να καταστήσουν δύσκολο στα παιδιά να επιτύχουν στο σχολείο. Για παράδειγμα, υπερβολικά ευαίσθητα παιδιά ανταποκρίνονται εύκολα σε αισθητηριακή διέγερση και μπορεί να τη βρουν δυσβάσταχτη. Μπορεί:

• Να μην είναι σε θέση να ανεχθούν λαμπερά φώτα και δυνατούς θορύβους, όπως οι σειρήνες ασθενοφόρων.
• Να αρνούνται να φορέσουν ρούχα, γιατί τα αισθάνονται κνησμώδη ή ενοχλητικά, ακόμη και μετά την κοπή όλων των ετικετών και των σημάτων, ή παπούτσια, επειδή τα αισθάνονται «πάρα πολύ σφιχτά».
• Να αποσπάται η προσοχή τους από θορύβους του περιβάλλοντος που οι υπόλοιποι δε φαίνεται να ακούν.
• Να φοβούνται το αιφνίδιο άγγιγμα, να αποφεύγουν τις αγκαλιές και τα χάδια, ακόμη και με οικείους τους ενήλικες.
• Να φοβούνται υπερβολικά τις κούνιες και τον εξοπλισμό της παιδικής χαράς.
• Να δυσκολεύονται συχνά να αντιληφθούν που βρίσκεται το σώμα τους σε σχέση με άλλα αντικείμενα ή ανθρώπους.
• Να προσκρούουν σε ανθρώπους και πράγματα και να εμφανίζονται αδέξια.
• Να δυσκολεύονται να αντιληφθούν τα ποσά της δύναμης που χρησιμοποιούν: για παράδειγμα, μπορεί να σχίσουν το χαρτί, όταν σβήνουν, να σφίγγουν πάρα πολύ δυνατά ή να χτυπούν κάτω αντικείμενα.
• Να τρέπονται σε φυγή όταν είναι καταβεβλημένα για να ξεφύγουν από ό,τι τα βασανίζει.
• Να έχουν ακραίες καταρρεύσεις όταν πιέζονται.

Εν τω μεταξύ, τα υπό-ευαίσθητα παιδιά θέλουν να αναζητήσουν περισσότερη αισθητηριακή διέγερση. Μπορεί:

• Να έχουν μια συνεχή ανάγκη να αγγίζουν ανθρώπους ή υφές, ακόμη και όταν δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό.
• Να μην κατανοούν την έννοια του προσωπικού χώρου, ακόμη και όταν τα παιδιά της ίδιας ηλικίας με αυτά είναι αρκετά μεγάλα για να την καταλάβουν.
• Να έχουν εξαιρετικά υψηλή αντοχή στον πόνο.
• Να μην κατανοούν τη δύναμη τους.
• Να είναι πολύ νευρικά και να μην μπορούν να καθίσουν ακίνητα.
• Να αγαπούν δραστηριότητες στις οποίες πηδούν, προσκρούουν και συγκρούονται.
• Να απολαμβάνουν τα δυνατά σφιξίματα, όπως τις σφιχτές αγκαλιές με το αρκουδάκι τους.
• Να λαχταρούν τη γρήγορη, περιστροφική ή/και έντονη κίνηση.
• Να πηδούν πάνω στα έπιπλα.

Μπορείτε να αντιληφθείτε ότι αυτές οι συμπεριφορές θα μπορούσαν να συγχυσθούν με «αρνητικές συμπεριφορές» που μπορεί να εμφανίσουν παιδιά σχολικής ηλικίας, τα οποία είναι υπό-ευαίσθητα, συμπεριλαμβανομένου αυτού που μοιάζει με υπερκινητικότητα, όταν στην πραγματικότητα αναζητούν ερεθίσματα. Και πράγματι, αρκετές από τις συμπεριφορές των παιδιών με αισθητηριακά προβλήματα συμπίπτουν με τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ, από τη δυσκολία να μείνουν ακίνητα ή να συγκεντρωθούν μέχρι την κατάρρευση, όταν αναμένεται να μεταβούν από μία δραστηριότητα (ιδίως από μία που απολαμβάνουν) σε μία άλλη.

Αυτός είναι ένας λόγος που είναι σημαντικό να γίνεται προσεκτική χρήση των συνεντεύξεων και των κλιμάκων αξιολόγησης, ώστε να ληφθεί μια λεπτομερή εικόνα της συμπεριφοράς του παιδιού. Δεν έχουν όλα τα παιδιά ΔΕΠΥ. Μερικά παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν και αισθητηριακά προβλήματα.

Ενώ τα προβλήματα αισθητηριακής επεξεργασίας εμφανίζονται συχνά σε αυτιστικά παιδιά, μπορούν επίσης να εντοπιστούν σε άτομα με ΔΕΠΥ, με δεοψυχαναγκαστική διαταραχή και με άλλες αναπτυξιακές καθυστερήσεις – ή με καμία άλλη διάγνωση.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας, με προβλήματα αισθητηριακής επεξεργασίας, να τα καταφέρει καλύτερα στο σχολείο;

Δεν υπάρχει φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία των προβλημάτων αισθητηριακής επεξεργασίας, αλλά υπάρχουν θεραπείες, καθώς και πρακτικές αλλαγές που μπορείτε να κάνετε στο σχολείο και στο σπίτι για να βοηθήσετε το παιδί σας να αισθανθεί και να αποδώσει καλύτερα.

Οι εργοθεραπευτές είναι οι ειδικοί που εργάζονται με τα παιδιά που έχουν αισθητηριακά προβλήματα, εμπλέκουν τα παιδιά σε φυσικές δραστηριότητες που έχουν σχεδιαστεί για τη ρύθμιση των αισθητηριακών πληροφοριών τους.

Συζητήστε με τον δάσκαλο του παιδιού σας για να το βοηθήσετε να αισθανθεί πιο άνετα, ασφαλές και ικανό να επικεντρωθεί στην ώρα του μαθήματος.

Με την υποστήριξη και τις διευκολύνσεις από έναν εκπαιδευτικό με κατανόηση και τη συνεργασία με έναν εργοθεραπευτή, το παιδί σας με προβλήματα αισθητηριακής επεξεργασίας μπορεί να προετοιμαστεί για την επιτυχία στην τάξη, στην παιδική χαρά και με τους φίλους.

Πηγή: childmind.org